Ochrona przedemerytalna

Kluczowym przepisem w omawianej materii jest art. 39 Kodeksu Pracy. Stanowi on o tym, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

Obie przesłanki muszą być spełnione łącznie: okres zatrudnienia umożliwiający uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem wieku emerytalnego oraz nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego. Ustawa o emeryturach i rentach z FUS wprowadza powszechny wiek emerytalny 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz dla osób urodzonych przed 01 stycznia 1949 roku okres składkowy i nieskładkowy 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r. do nabycia uprawnień emerytalnych wystarczy osiągnięcie wymaganego wieku, bez względu na posiadany okres składkowy i nieskładkowy. Powyższe oznacza, że w praktyce druga przesłanka z art. 39 K.p. przestaje mieć w tym przypadku znaczenie. W literaturze podkreśla się, że ochrona przedemerytalna obejmuje zarówno powszechny wiek emerytalny jak również wiek obniżony ze względu na pracę w szczególnych warunkach - 55 lat dla kobiet i 60 dla mężczyzn oraz 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Przepis stanowi, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi. Powyższe oznacza, że ochrona przedemerytalna dotyczy pracowników zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę, a nie umowę cywilnoprawną i dotyczy rozwiązania umowy za wypowiedzeniem przez pracodawcę. Nie dotyczy natomiast innych, przewidzianych w art. 30 par. 1 Kodeksu pracy trybów rozwiązania umowy o pracę - na mocy porozumienia stron czy w trybie art. 52 K.p. - zwolnienie dyscyplinarne pracownika czy art.53 K.p. - rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, bez winy pracownika. Ochrona przedemerytalna dotyczy zarówno zakazu wypowiedzenia umowy o pracę jak również dokonania wypowiedzenia zmieniającego –wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy lub płacy, poza art. 43 K.p.

Powyższy artykuł stanowi, że pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy lub płacy pracownikowi, o którym mowa w art. 39, jeżeli wypowiedzenie stało się konieczne ze względu na:

• wprowadzenie nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy lub tej ich grupy, do której pracownik należy;
• stwierdzoną orzeczeniem lekarskim utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawinioną przez pracownika utratę uprawnień koniecznych do jej wykonywania. W drugim przypadku pracodawca powinien zaproponować pracownikowi inne stanowisko, a w sytuacji jego braku zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, nie może mu wypowiedzieć umowy. Zastosowanie trybu wypowiedzenia zmieniającego wobec pracowników objętych ochroną przedemerytalną przewiduje również art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Zakaz wypowiedzenia umowy dotyczy wszystkich rodzajów umów, a jego naruszenie powoduje możliwość wniesienia przez pracownika odwołania do sądu pracy w terminie 21 dni od doręczenia wypowiedzenia. Kodeks pracy przewiduje także sytuacje wyłączające ochronę przedemerytalną:
  - w razie uzyskania przez pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy;
  - w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Zgodnie z orzecznictwem sądowym, zakaz wypowiadania umów z art. 39 K.p. dotyczy jedynie okresu ochronnego, co nie stoi na przeszkodzie rozwiązaniu umowy w tym okresie, jeżeli jej wypowiedzenie nastąpiło przed datą obowiązywania zakazu wypowiedzenia- m.in. wyrok SN z 07.04.1999, I PKN 643/98.

Potrzebujesz pomocy prawnej? Skorzystaj z darmowych porad w punktach na terenie całej Polski!

Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może:
- każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej (do pobrania i podpisania w punkcie),
- osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem.

Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.

Rejestracji można dokonać:
- telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu,
- on-line: za pośrednictwem strony zapisy-np.ms.gov.pl 

Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.