Praca magisterska napisana przez AI – czy to plagiat?

Kazusy prawne, takie jak ten, służą zrozumieniu, w jaki sposób działa prawo w praktyce. 

KAZUS PRAWNY: Praca dyplomowa napisana przez AI.

Student prawa, Mateusz, miał obronę pracy magisterskiej. Zamiast samodzielnie napisać pracę, poprosił znajomego o dostęp do płatnego narzędzia sztucznej inteligencji, które w kilka godzin wygenerowało kompletny tekst na temat odpowiedzialności cywilnej za błędy medyczne. Mateusz tylko nieznacznie edytował treść (dodał przypisy i zmienił tytuł), po czym złożył pracę w dziekanacie. Promotor zauważył nietypowy styl językowy i brak głębszej analizy źródeł. Podejrzewając użycie AI, zgłosił sprawę do komisji dyscyplinarnej. Równocześnie inny student odkrył, że fragmenty pracy Mateusza są identyczne z materiałami dostępnymi w Internecie i zasugerował plagiat.

________________________________________

Pytania i odpowiedzi:

• Czy użycie sztucznej inteligencji do napisania pracy magisterskiej można traktować jako plagiat w rozumieniu prawa autorskiego?
  Tak. Choć AI nie jest autorem w rozumieniu prawa autorskiego, przypisanie sobie tekstu, którego samemu się nie stworzyło, jest przywłaszczeniem autorstwa (art. 115 ustawy o prawie autorskim). To zachowanie odpowiada pojęciu plagiatu.
• Czy Mateusz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną wobec uczelni?
  Tak. Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student odpowiada dyscyplinarnie m.in. za naruszenie zasad etyki studenckiej. Komisja dyscyplinarna może wymierzyć mu kary: od nagany, przez zawieszenie, aż po wydalenie z uczelni.
• Jakie przepisy prawa karnego mogą mieć zastosowanie w tym przypadku?
  Art. 115 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych– przypisanie sobie autorstwa cudzego utworu.
  Art. 272 k.k. – wyłudzenie poświadczenia nieprawdy(jeśli uzyskany dyplom traktować jako dokument urzędowy potwierdzający kwalifikacje, zdobyty na podstawie nieprawdziwych danych).
• Jak należy ocenić sytuację z perspektywy etyki akademickiej?
  To poważne naruszenie etyki – uczciwości akademickiej i zasad samodzielności. Nawet jeśli tekst nie był „skradziony” innemu autorowi, to student naruszył podstawowe standardy pracy naukowej.
• Czy narzędzie AI, które wygenerowało treść, jest „autorem” w rozumieniu prawa autorskiego?
  Nie. Autorem może być tylko człowiek. Teksty generowane przez AI nie korzystają z ochrony prawa autorskiego w Polsce i UE, ponieważ nie mają cechy twórczości ludzkiej.
• Jakie środki powinna wdrożyć uczelnia, aby przeciwdziałać nadużyciom związanym z AI?
  - systemy antyplagiatowe rozszerzone o wykrywanie treści generowanych przez AI,
  - regulaminy jasno zakazujące nieuprawnionego używania AI,
  - zajęcia edukacyjne o etycznym wykorzystywaniu nowych technologii,
  - możliwość użycia AI tylko jako narzędzia pomocniczego, z obowiązkiem ujawnienia tego faktu.

Wnioski: Mateusz dopuścił się plagiatu i naruszył etykę akademicką. Odpowiada dyscyplinarnie wobec uczelni i potencjalnie karnie. AI nie ma statusu autora, a uczelnia może unieważnić dyplom, jeśli nieuczciwość zostanie udowodniona.

* Kazus ma charakter edukacyjny.

------------------------------------------

POTRZEBUJESZ POMOCY PRAWNEJ? SKORZYSTAJ Z DARMOWYCH PORAD W PUNKTACH NA TERENIE CAŁEJ POLSKI!

Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może:

- każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej (do pobrania i podpisania w punkcie),

- osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem.

Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.

Rejestracji można dokonać:

- telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu,

- on-line: za pośrednictwem strony zapisy-np.ms.gov.pl Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.