Odpowiedzialność właściciela za zwierzęta

Posiadanie zwierzęcia to nie tylko przyjemność, ale również konkretne obowiązki i odpowiedzialność prawna. Właściciel (a czasem także opiekun) musi liczyć się z konsekwencjami, jeśli jego zwierzę wyrządzi szkodę – zniszczy czyjeś mienie albo spowoduje uszczerbek na zdrowiu.

Prawo przewiduje w takich sytuacjach m.in. obowiązek zapłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia, a w skrajnych przypadkach – także odpowiedzialność karną.

---

Obowiązek nadzoru i opieki nad zwierzęciem

Podstawowym obowiązkiem właściciela jest sprawowanie właściwego nadzoru nad zwierzęciem. W praktyce oznacza to konieczność podjęcia takich działań, które zapobiegną jego ucieczce lub niekontrolowanemu zachowaniu.

Przykładowo:

• pies w miejscu publicznym powinien być prowadzony na smyczy,

• w niektórych sytuacjach wymagany jest również kaganiec,

• posesja powinna być odpowiednio zabezpieczona.

Na właścicielu spoczywa także obowiązek zapewnienia zwierzęciu:

• odpowiednich warunków bytowych,

• pożywienia i schronienia,

• opieki weterynaryjnej.

---

Rejestracja psa i opłaty w gminie

W wielu gminach w Polsce istnieje obowiązek rejestracji psów. Właściciel powinien zgłosić posiadanie psa w urzędzie gminy oraz uiścić stosowną opłatę.

Rejestracja ułatwia m.in.:

• ustalenie właściciela w przypadku ucieczki psa,

• identyfikację osoby odpowiedzialnej za ewentualne szkody.

---

Odpowiedzialność cywilna za szkody wyrządzone przez zwierzę

Jeżeli zwierzę wyrządzi szkodę, właściciel (lub inny opiekun) może ponosić odpowiedzialność cywilną. Obejmuje ona najczęściej:

• odszkodowanie (np. za leczenie, zniszczone mienie, utracone dochody),

• zadośćuczynienie – czyli rekompensatę za ból i cierpienie fizyczne oraz psychiczne.

Podstawą prawną jest art. 431 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, odpowiada za szkody przez nie wyrządzone – nawet wtedy, gdy zwierzę uciekło lub zabłąkało się.

W wyjątkowych sytuacjach sąd może zobowiązać do naprawienia szkody nawet wtedy, gdy nie można przypisać winy w nadzorze, jeżeli przemawiają za tym zasady współżycia społecznego.

---

Kogo dotyczy ta odpowiedzialność?

Odpowiedzialność dotyczy zwierząt pozostających pod opieką człowieka, a więc m.in.:

• zwierząt domowych (psów, kotów),

• zwierząt przebywających w schroniskach,

• zwierząt wykorzystywanych w cyrkach lub ogrodach zoologicznych.

Nie dotyczy wyłącznie „typowych” pupili. Odpowiedzialność ponosi również osoba, która hoduje lub utrzymuje np. węża, gada, ptaka czy inne egzotyczne zwierzę.

---

Właściciel czy opiekun – kto odpowiada?

Co do zasady odpowiada osoba, która:

• chowa zwierzę, albo

• posługuje się nim i sprawuje nad nim faktyczną kontrolę.

Nie zawsze musi to być formalny właściciel. Odpowiedzialność może ponosić również:

• osoba, która przez dłuższy czas opiekuje się zwierzęciem,

• osoba, która czasowo korzysta ze zwierzęcia (np. wypożyczyła konia na urlop).

Natomiast krótkotrwała, grzecznościowa opieka (np. na kilka godzin czy dni) co do zasady nie przenosi odpowiedzialności – wówczas spoczywa ona na właścicielu.

W praktyce najczęściej odpowiada właśnie właściciel, także wtedy, gdy zwierzę uciekło i wyrządziło szkody.

---

Ubezpieczenie OC właściciela zwierzęcia

Szkody wyrządzone przez zwierzę mogą wiązać się z bardzo wysokimi kosztami – szczególnie wtedy, gdy doszło do uszczerbku na zdrowiu (np. pogryzienia).

Dlatego warto rozważyć wykupienie dobrowolnej polisy OC, która obejmuje szkody wyrządzone przez zwierzę. W takiej sytuacji:

• odszkodowanie wypłaca ubezpieczyciel,

• a nie bezpośrednio właściciel z własnych środków.

---

Roszczenia osoby poszkodowanej

Osoba poszkodowana przez zwierzę ma prawo:

• zgłosić roszczenie bezpośrednio do ubezpieczyciela właściciela,

• a jeśli brak polisy – bezpośrednio do właściciela zwierzęcia.

Gdy negocjacje nie przynoszą efektu, poszkodowany może dochodzić swoich praw na drodze sądowej, domagając się:

• odszkodowania,

• zadośćuczynienia.

Co ważne, odpowiedzialność właściciela nie kończy się na jednorazowej wypłacie świadczenia. Jeżeli poszkodowany ponosi dalsze koszty (np. leczenia, rehabilitacji), może dochodzić kolejnych roszczeń.

---

Co obejmuje odszkodowanie i zadośćuczynienie?

Odszkodowanie może obejmować m.in.:

• koszty leczenia i rehabilitacji,

• utracone dochody,

• koszty opieki,

• zniszczone mienie.

Zadośćuczynienie zależy m.in. od:

• intensywności bólu i cierpienia,

• długości leczenia,

• trwałych skutków zdarzenia,

• wpływu zdarzenia na codzienne życie poszkodowanego.

---

Odpowiedzialność karna właściciela zwierzęcia

Właściciel zwierzęcia może ponosić także odpowiedzialność karną, zwłaszcza gdy doszło do zaniedbań, takich jak:

• brak nadzoru,

• brak wymaganych środków ostrożności,

• brak szczepień.

W lżejszych przypadkach możliwa jest grzywna lub ograniczenie wolności.
W sytuacjach szczególnie poważnych (np. ciężkie obrażenia ciała lub śmierć poszkodowanego) grozi nawet kara pozbawienia wolności.

Podstawę prawną stanowią m.in.:

• art. 160 Kodeksu karnego – narażenie człowieka na niebezpieczeństwo,

• art. 77 Kodeksu wykroczeń – niezachowanie środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia.

(stan prawny na dzień 10.01.2026 r.)

---------------------------------------------

POTRZEBUJESZ POMOCY PRAWNEJ? SKORZYSTAJ Z DARMOWYCH PORAD W PUNKTACH NA TERENIE CAŁEJ POLSKI!

Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może:

- każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej (do pobrania i podpisania w punkcie),

- osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem.

Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.

Rejestracji można dokonać:

- telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu,

- on-line: za pośrednictwem strony zapisy-np.ms.gov.pl Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.