Zasady wjazdu, pobytu oraz pomocy osobom uciekającym z terenów objętych działaniami wojennymi

Temat dotyczący zasad wjazdu, pobytu oraz pomocy osobom uciekającym z terenów objętych działaniami wojennymi, najbardziej aktualny wydaje się być pod kątem wydarzeń, które rozgrywają się od ponad roku na terenie Ukrainy.

W dniu 12 marca 2022 r. została opublikowana Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583). Przepisy Ustawy obowiązują z mocą wsteczną od 24 lutego 2022 r. Ustawa dotyczy legalizacji pobytu w Polsce Ukraińców, spraw dotyczących ich zatrudnienia, opieki zdrowotnej, edukacji ora wsparcia i pomocy dla nich. Ustawa ma zastosowanie do obywateli Ukrainy i ich małżonków, którzy w wyniku działań wojennych wjechali legalnie do Polski Ukrainy od 24 lutego 2022 r. i deklarują zamiar pozostania w Polsce.

Należy zaznaczyć, że szersza ochrona dotyczy obywateli ukraińskich posiadających Kartę Polaka. W ich bowiem przypadku, Ustawa ma zastosowanie także, gdy przybyli na terytorium Polski niebezpośrednio z Ukrainy, a ponadto dotyczy to nie tylko obywateli i ich małżonków, najbliższych członków ich rodzin.
Należy pamiętać, że w przypadku opuszczenia terytorium Polski na okres powyżej jednego miesiąca, obywatele Ukrainy tracą ochroną przewidzianą w cytowanej Ustawie.

Jeśli chodzi o obywateli Ukrainy, którzy w dniu ataku Rosji na Ukrainę przebywali w Polsce już wcześniej i legalnie, ich wizy (których ważność upływała po 24 lutego 2022 r.) z mocy prawa zostały przedłużone.
Wszyscy obywatele Ukrainy, którzy spełniają warunki przewidziane Ustawą, mają prawo do przebywania legalnie w Polsce przez 18 miesięcy, począwszy od 24 lutego 2022 r. Legalnym pobytem jest także pobyt małoletnich dzieci obywateli Ukrainy.
Warto jednak pamiętać, że konieczna jest tzw. rejestracja przybycia obywateli Ukrainy przez Straż Graniczną, co powinno się odbyć w ciągu 60 dni od dnia wjazdu na terytorium Polski.

Obywatele Ukrainy mogą także skorzystać z świadczeń publicznych, jednak tutaj warunkiem do skorzystania jest uzyskanie numeru ewidencyjnego pesel. Co warto dodać, procedura nadawania peselu w przypadku obywateli Ukrainy jest uproszczona. Są to następujące świadczenia: świadczenia rodzinne i wychowawcze, pomoc społeczna, jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości 300 zł na osobę na cele bytowe, bezpłatna pomoc psychologiczna i prawna, opieka medyczna, pomoc dla osób niepełnosprawnych PFRON, pomoc żywnościowa.

Kolejnym uprawnieniem dla obywateli Ukrainy jest nadanie statusu osoby bezrobotnej lub poszukującej pracy oraz łatwiejszy dostęp do rynku pracy – konieczne jest powiadomienie urzędu pracy przez zatrudniającego w ciągu 14 dni od podjęcia pracy przez obywatela Ukrainy. Ponadto obywatele Ukrainy mogą także prowadzić działalność gospodarczą.
Uregulowano warunki podjęcia i kontynuowania studiów, działalności naukowej na polskich uczelniach, nauki przez obywateli Ukrainy.

W przypadku przedłużającego się czasu trwania działań wojennych obywatelom Ukrainy będzie nadawane 3-letnie zezwolenie na pobyt czasowy, po złożeniu (nie wcześniej niż po upływie 9 miesięcy od dnia wjazdu do Polski) stosownego wniosku. Procedura nadania zezwolenia będzie uproszczona.

Reasumując, przepisy wprowadzone po ataku Rosji na Ukrainę, przewidują szereg uprawnień i form wsparcia dla obywateli Ukrainy.

Potrzebujesz pomocy prawnej? Skorzystaj z darmowych porad w punktach na terenie całej Polski!

Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może:
- każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej (do pobrania i podpisania w punkcie),
- osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem.

Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.

Rejestracji można dokonać:
- telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu,
- on-line: za pośrednictwem strony zapisy-np.ms.gov.pl 

Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.