Prawa pracownika, który uległ wypadkowi

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2189), za wypadek przy pracy uznaje się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodującą uraz lub śmierć, które nastąpiło m.in.:

• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
• w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy, a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Traktuje się, także za wypadek, któremu pracownik uległ:
• w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż wyżej określone, chyba, że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań;
• podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
• przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Co powinien zrobić pracownik w przypadku wypadku?
To, jakie prawa i obowiązki ma pracownik oraz pracodawca przy wystąpieniu wypadku przy pracy, zależy czy pracownik jest zatrudniony na podstawie stosunku pracy: umowy o pracę, bądź innej umowy, np. umowy zlecenia.

Na podstawie z art. 5 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2189), ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, jakiemu uległ ubezpieczony będący pracownikiem (umowy o pracę), a także stwierdzenie choroby zawodowej u pracownika, następuje w trybie określonym przepisami Kodeksu pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1510, 1700, 2140 oraz z 2023 r. poz. 240). Kodeks pracy określa w szczególności prawa i obowiązki pracodawcy, w przypadku wystąpienia wypadku przy pracy osoby pracującej na umowie o pracę. Szczegółowo procedurę oraz kwestie związane m.in. ze: sposobem i trybem postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, oraz sposób ich dokumentowania, a także zakres informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy, określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz.U. poz. 870). Zgodnie z przedmiotowym rozporządzeniem, pracownik, który uległ wypadkowi, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala, powinien poinformować niezwłocznie o wypadku swojego przełożonego. Okoliczności i przyczyny wypadku ustala powoływany przez pracodawcę zespół powypadkowy. Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku zespół powypadkowy sporządza protokół powypadkowy.
Poszkodowany ma prawo do:
- zgłoszenia uwag i zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole powypadkowym, o czym zespół powypadkowy jest obowiązany pouczyć poszkodowanego;
- wglądu także do akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów oraz kopii.

W przypadku pracownika, pracującego na innej podstawie niż umowa o pracę (np. umowy zlecenia) - poszkodowany, zgłasza wypadek podmiotowi wymienionemu w art. 5 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
poszkodowany lub uprawniony do jednorazowego odszkodowania członek jego rodziny ma prawo do:
- zgłoszenia uwag i zastrzeżeń do ustaleń zawartych w karcie wypadku, o czym zostają pouczeni przez podmiot sporządzający kartę wypadku.

Prawa przysługujące z tytułu wypadku przy pracy.
Z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługują następujące świadczenia:

1. świadczenie rehabilitacyjne - dla ubezpieczonego, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy;
2. zasiłek chorobowy - dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana została chorobą zawodową lub chorobą wypadkiem przy pracy;
3. renta szkoleniowa - dla ubezpieczonego, w stosunku, do którego orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie, spowodowaną wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową;
4. zasiłek wyrównawczy - dla ubezpieczonego będącego pracownikiem, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;
5. renta z tytułu niezdolności do pracy - dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej;
6. jednorazowe odszkodowanie - dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;
7. jednorazowe odszkodowanie - dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty;
8. renta rodzinna - dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej;
9. dodatek do renty rodzinnej - dla sieroty zupełnej;
10. dodatek pielęgnacyjny;
11. pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą.

Pracownicy, którzy pracują na podstawie umowy o pracę i ulegli wypadkowi przy pracy - w nawiązaniu do art. 2371§ 2 Kodeksu Pracy - przysługuje dodatkowo od pracodawcy odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego użytku oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy, z wyjątkiem utraty lub uszkodzenia pojazdów samochodowych oraz wartości pieniężnych.

Bibliografia:

Wykaz aktów prawnych:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1510, 1700, 2140 oraz z 2023 r. poz. 240)
Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2189)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz.U. poz. 870)
Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 2022 r. w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego, w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządzenia (Dz.U. poz. 223)

Potrzebujesz pomocy prawnej? Skorzystaj z darmowych porad w punktach na terenie całej Polski!

Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może:
- każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej (do pobrania i podpisania w punkcie),
- osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem.

Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.

Rejestracji można dokonać:
- telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu,
- on-line: za pośrednictwem strony zapisy-np.ms.gov.pl 

Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.