Prawo podatkowe. Rozliczenie PIT

PIT (Personal Income Tax) to podatek bezpośredni płacony od dochodów osób fizycznych. Stanowi jedno z najważniejszych zobowiązań, które musi uregulować każda osoba osiągająca podlegające opodatkowaniu dochody. Równocześnie jednak najczęściej podatnicy określają w ten sposób druki deklaracji podatkowej składane do odpowiedniego urzędu skarbowego w celu dokonania rozliczenia rocznego. Zbiór przepisów dotyczących ww. podatku został zawarty głównie w ustawie z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a także w licznych rozporządzeniach.

Rozliczanie PIT-ów 2021/2022
Podstawowy problem wielu podatników dotyczy wyboru odpowiedniego druku. Rozróżnienie jest przy tym stosunkowo proste i opiera się na kilku rodzajach podstawowych formularzy:
• PIT-37: składany przez osoby osiągające przychód wyłącznie za pośrednictwem płatników. Wypełniają go osoby osiągające dochody na podstawie umowy o pracę czy umów cywilnoprawnych. W tym celu niezbędne jest także uzyskanie od płatnika druku PIT-11. PIT-37 może służyć zarówno do rozliczenia indywidualnego, jak i wspólnego z małżonkiem czy dla osób samotnie wychowujących dzieci;
• PIT-36: osoby, które osiągnęły przychód bez pośrednictwa płatnika (np. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej) i rozliczają się według skali podatkowej, są zobowiązane do złożenia deklaracji PIT-36. Ponadto zrobią to również podatnicy, którzy rozliczają straty z lat wcześniejszych, przychód małoletnich w ramach rozliczenia własnych przychodów czy odliczają podatek minimalny od posiadanych środków trwałych;
• PIT-36L: przedsiębiorcy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, którzy rozliczają podatek liniowy, składają PIT-36L;
• PIT-28: dla osób rozliczających się na podstawie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych przewidziano formularz PIT-28. Obejmuje to z jednej strony przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, wspólników spółek cywilnych oraz jawnych, jak i podatników rozliczających przychód z tytułu najmu, dzierżawy, podnajmu, poddzierżawy i podobnych;
• PIT-38: przy pomocy druku PIT-38 rozliczają się podatnicy, którzy osiągnęli przychód z tytułu zbycia papierów wartościowych, udziałów w spółkach, pochodnych instrumentów finansowych czy realizacji praw z ich tytułu;
• PIT-39: podlegające opodatkowaniu przychody z tytułu prywatnego zbycia nieruchomości lub realizacji praw związanych z nieruchomościami powinny znaleźć się na formularzu PIT-39.
Najpopularniejszy druk to deklaracja PIT-37, składana w typowych przypadkach, kiedy pracownik, zleceniobiorca, emeryt czy rencista rozlicza swoje jedyne źródła przychodów rocznych.

Ww. deklaracja dotyczy wyłącznie przychodów opodatkowanych według skali podatkowej (17% i 32%).

PIT-y 2021/2022: do kiedy rozliczyć?
Podatek rozlicza się za ubiegły rok (np. PIT 2021 w 2022 roku). Dokładna data zależy przede wszystkim od rodzaju składanej deklaracji:
• do 2 maja 2022 roku należy rozliczyć PIT-36, PIT-37, PIT-36L, PIT-38;
• do 28 lutego 2022 roku rozlicz PIT-28.

Deklaracja PIT-37 dotyczy przychodów opodatkowanych według skali podatkowej uzyskiwanych wyłącznie za pośrednictwem płatnika lub płatników. Jeżeli rozliczasz pozarolniczą działalność gospodarczą lub działy specjalne produkcji rolnej, ta deklaracja nie jest dla Ciebie. W nich sam bowiem jesteś odpowiedzialny za obliczenie i zapłatę należnego podatku dochodowego.
Jeżeli uzyskujesz przychody opodatkowane według skali zarówno za pośrednictwem płatnika (np. umowa o pracę), jak i bez pośrednictwa płatnika (np. sprzedajesz prywatnie meble na serwisie aukcyjnym), to nie wybierzesz tej deklaracji.

Doliczenie dochodów małoletnich
PIT-37 dotyczy osób, które do własnych dochodów nie doliczają dochodów małoletnich dzieci. Doliczenie może następować zarówno przy opodatkowaniu indywidualnym, przy wspólnym rozliczeniu, jak i rozliczeniu jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Nie należy jednak doliczać dochodów małoletnich z pracy (w tym z tytułu stosunku pracy, pracy nakładczej, zlecenia, umowy o dzieło), stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku. Wtedy nadal możesz się opodatkować w PIT 37, a małoletni złoży własną deklarację, którą powinna zostać podpisana przez jego rodzica lub opiekuna.

Rozliczenie straty z lat ubiegłych
Deklaracja PIT-37 dotyczy osób, które nie obniżają dochodów o straty z lat ubiegłych. Jeżeli doliczeniu podlegają straty - złożyć należy inną deklarację tj. PIT-36.
Natomiast PIT-37 można złożyć za rok, w którym wykazano stratę, zatem podatnik zamiast zarobić - stracił.

Rozliczenie wspólnie z małżonkiem
Deklaracja dotyczy małżonków rozliczających się łącznie, o ile oboje spełniają warunki do złożenia PIT-37.
Jeżeli mąż/żona prowadzi działalność opodatkowaną według skali, to nie rozliczysz się łącznie z nim na PIT-37 z tytułu Twojego stosunku pracy. Wspólne rozliczenie w PIT-37 będzie wtedy błędem. Powinniście rozliczyć się wspólnie na PIT-36.
Wskazać należy, iż błędem jest składanie łącznie deklaracji PIT-37, w przypadku gdy w roku, za który składa się rozliczenie, doszło do zawarcia małżeństwa albo do rozwiązania wspólności majątkowej. W takim przypadku małżonkowie rozliczają się samodzielnie, każdy z nich na deklaracji, która jest dla niego odpowiednią.
Zwrócić należy uwagę na fakt, że odliczenia, które przewiduje ustawa o PIT, dotyczą odrębnie każdego z małżonków.
Nie rozliczysz się wspólnie, jeżeli którykolwiek z małżonków rozlicza się podatkiem liniowym, poprzez ryczałt ewidencjonowany (wyjątkiem jest najem prywatny czy dzierżawa rozliczane ryczałtem; tu nadal można rozliczać się łącznie) lub podatkiem tonażowym.
Wspólne rozliczenie możesz złożyć także, gdy Twój mąż/żona ma miejsce zamieszkania w Unii Europejskiej lub Konfederacji Szwajcarskiej pod warunkiem, że osiągnęliście podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przychody w wysokości stanowiącej łącznie co najmniej 75% całkowitego przychodu w danym roku podatkowym i udokumentowaliście certyfikatem rezydencji dla celów podatkowych miejsce zamieszkania małżonka.
Wspólne zeznanie z małżonkiem wybrać możesz również w przypadku, gdy po 30 kwietnia (tj. po terminie ustawowo przyjętym jako ostatni dzień rozliczenia rocznego) składasz korektę wcześniej przygotowanej deklaracji podatkowej.

Osoby samotnie wychowujące dziecko
Osoba samotnie wychowująca dzieci złoży również deklarację PIT-37. Jeżeli jesteś jednym z rodziców albo opiekunem prawnym, i wychowujesz dziecko jako panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba, w stosunku do której orzeczono separację albo osoba pozostająca w związku małżeńskim, jeżeli małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności – i w danym roku samotnie wychowywałeś dziecko - to możesz złożyć PIT-37.

Rozliczenie, o którym mowa powyżej, możliwe jest, gdy wychowujesz dziecko:
• małoletnie,
• bez względu na jego wiek, jeżeli otrzymuje zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
• do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, również szkołach wyższych, w trybie dziennym, zaocznym, wieczorowym, a także uczące się za granicą w kraju Unii Europejskiej, jeżeli w roku podatkowym dzieci nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku z pierwszego progu skali podatkowej (kwoty niepowodującej powstania obowiązku podatkowego).

Ulgi i odliczenia od podatku w PIT 2021/2022
W trakcie rozliczania PIT 2021/2022 można również zastosować ulgi i odliczenia od podatku. Dzięki nim możliwe staje się obniżenie podstawy obliczenia, a co za tym idzie również uzyskanie oszczędności na rozliczeniu PIT-ÓW 2021.
Do najpopularniejszych ulg należą:
• Ulga na Internet,
• Ulga prorodzinna,
• Ulga dla krwiodawców,
• Ulga rehabilitacyjna,
• Ulga z tytułu darowizn na cele kościelne, darowizn na pożytek publiczny,
• Ulga z tytułu wpłat na IKZE,
• Ulga termomodernizacyjna.
Ponadto, od podatku odliczyć można m.in. opłacone składki zdrowotne, a od podatku składki na ubezpieczenia społeczne. Aby wykorzystać ulgi podatkowe, do deklaracji PIT należy dodać załącznik PIT/0. Warto również pamiętać o zachowaniu dokumentów poświadczających uprawnienia do uzyskania ulgi lub odliczenia, które mogą okazać się przydatne w trakcie potencjalnej kontroli.

Rozliczanie PIT 2021 / 2022: jak to zrobić?
Sposób rozliczenia PIT 2021 uzależniony jest w głównej mierze od wybranej formy doręczenia zeznania do odpowiedniego urzędu skarbowego.
Do wyboru pozostaje kilka opcji:
• Doręczenie PIT do urzędu skarbowego w formie fizycznej, (można dostarczyć fiskusowi wypełniony formularz, stawiając się osobiście w odpowiednim urzędzie);
• Wysyłka PIT pocztą (formularz może być wysłany listem poleconym na adres urzędu);
• Rozliczenie PIT online i wysyłka drogą elektroniczną, (można skorzystać z kilku opcji. Przydatny okaże się program PIT (np. aplikacja e-pity). Rozliczenie PIT-37 może także odbyć się za pośrednictwem Portalu Podatkowego Ministerstwa Finansów. W tym celu stworzono usługę Twój e-PIT. Do wysyłki dojdzie niemal automatycznie, a użytkownik będzie musiał jedynie uzupełnić podstawowe dane na swój temat.
• Inny sposób: osoby pozbawione wolności mogą dostarczyć PIT administracji zakładu karnego lub aresztu śledczego, żołnierze zrobią to u dowódcy jednostki, marynarze i obsługa statków mogą skorzystać ze wsparcia kapitana jednostki, a osoby przebywające za granicą mogą udać się do urzędu konsularnego.

Jak przekazać 1% podatku?
Rozliczanie PIT-ów 2021/2022 umożliwia również tradycyjne przekazanie 1% podatku na rzecz wskazanej organizacji pożytku publicznego. W tym celu należy wskazać jej numer KRS, możliwe staje się również wskazanie celu szczególnego. Aby poznać szczegółowe dane, można skorzystać z listy OPP.

Jak uzyskać nieodpłatną pomoc?
Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest
w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
Do darmowych świadczeń uprawnione są także osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem. Oświadczenia trzeba wypełnić i złożyć prawnikowi lub doradcy obywatelskiemu na początku wizyty.
Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.
Rejestracji można dokonać telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu. Stosowny numer telefonu można znaleźć też w serwisie https://np.ms.gov.pl, gdzie w większości przypadków da się też dokonać samodzielnej rejestracji drogą elektroniczną na wybrany termin.
Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.